Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülen ve 30 maddeden oluşan torba kanun teklifinin özellikle internet yönetimi ve siber güvenlik politikalarını kökünden değiştiren 19, 24 ve 25’inci maddeleri kabul edildi.
Hayata geçirilen bu yasal düzenlemelerle birlikte, ülkenin dijital altyapısı ve internet kullanımına yönelik tüm müdahale yetkileri yeniden tasarlandı.
OCAKLI TEHLİKEYE DİKKAT ÇEKTİ
Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Plan ve Bütçe Komisyonu üyesi Tahsin Ocaklı, Halk TV ekranlarında katıldığı yayında kabul edilen teklifin tehlikelerine dikkat çekti.
Düzenlemeyle içeriği denetleme ve erişimi engelleme amacı taşındığını ifade eden Ocaklı, “Tedbir diyerek savundukları şey sınırsız yetki kullanmak demektir ve Siber Güvenlik Başkanlığı’nın bu yetkiyi kullanması kanunla tarif edilmediği ve sınırları olmadığı ucu açık bir biçimde olduğu için yarın öbür gün bunların bir sansür aracı olarak kullanılma olasılığı net ve yüksektir.” şeklinde konuştu.
Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından kurulan sistemi bir dijital gözlemevi olarak nitelendiren Ocaklı, bu yetkinin dijital hapishaneye dönüşebilecek bir cürete ulaşabileceğini ve TBMM Genel Kurulu aşamasında kararın geçmemesi için mücadele edeceklerini aktardı.
YETKİLER BTK’DEN ALINARAK TEK ELDE TOPLANDI
Kanun teklifinin 19, 24 ve 25’inci maddeleri, uzun senelerdir internet ve telekomünikasyon piyasasını koordine eden Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) bünyesindeki siber güvenlik, internet alan adı yönetimi, altyapı denetimi ve iletişimin yargısal tespiti gibi yetkilerin tümünü Siber Güvenlik Başkanlığı’na devrediyor.
Bu doğrultuda, Elektronik Haberleşme Kanunu’na 60/A maddesi eklenerek internet üzerinde kısıtlama, erişim engelleme ve bant daraltma yetkileri güvenlik bürokrasisinin inisiyatifine bırakılıyor.
Bununla birlikte, BTK bünyesinde yer alan münhasır siber güvenlik odaklı veri merkezleri, teknik altyapılar ve bu alanda faaliyet gösteren insan kaynağı da yeni oluşturulan Siber Güvenlik Başkanlığı’na geçiriliyor.
İKTİDARIN SAVUNMASI
Teklifin Komisyon’daki sunumunu gerçekleştiren AKP Samsun Milletvekili Ersan Aksu, siber alanın artık yeni bir egemenlik alanı kabul edildiğini ve piyasayı düzenlemekle ülkeyi siber tehditlere karşı savunmanın farklı uzmanlıklar gerektirdiğini kaydetti.
Aksu, BTK’nin asıl görevinin piyasa düzenleyiciliği olduğunu, siber güvenliğin ise bir savunma refleksi barındırdığını dile getirdi. Devir operasyonuyla ilgili mali rakamlara da değinen Aksu, mevcut teknik altyapıların Siber Güvenlik Başkanlığı’na devredilmesi sayesinde yaklaşık 30 milyar TL tutarında yeni altyapı kurulum masrafından tasarruf edileceğini savundu.
YARGISIZ MÜDAHALE VE PORT BİLGİSİ İZLEMESİNE SERT TEPKİ
Muhalefet partilerine üye Komisyon temsilcileri ise getirilen düzenlemelerin idareye sınırsız ve yargı denetiminden bağımsız bir yetki alanı sağladığı konusunda hemfikir oldu.
CHP Ankara Milletvekili Okan Konuralp, kanun teklifinde tedbir kavramının sınırlarının belirlenmediğini ve müdahalenin tamamen idarenin inisiyatifine bırakıldığını aktararak, bu durumu dijital dünyaya yönelik bir olağanüstü hal yetkisi olarak nitelendirdi. Konuralp, 5651 sayılı Kanun’daki trafik bilgisi tanımının kaynak ve hedef port bilgisi olarak genişletilmesini eleştirerek, “Kimin, hangi hesabı kullandığını değil, kullanıcının hangi dijital hizmetlere nasıl bağlantı kurduğunu da izlemeye elverişli, tam teşekküllü bir dijital gözetleme, dijital hapishane kurma girişimi.” değerlendirmesinde bulundu.
İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta da Siber Güvenlik Başkanlığı’na resen erişim engeli getirme yetkisi tanınmasının aşırı bir güç olduğunu belirterek, idarenin mahkeme kararı olmadan uygulamaya koyacağı bu yaptırımların kötüye kullanılmasının önünde hiçbir yasal engel bulunmadığını vurguladı.
DEM Parti Mardin Milletvekili Kamuran Tanhan ise idari kararlarla sosyal medya hesaplarına uygulanan erişim engelleri üzerinden bizzat yaşadığı mağduriyeti örnek vererek, ifade ve eleştiri özgürlüğünü yok eden bu denli ucu açık takdir yetkilerinin tehlikeli boyutlara varacağı uyarısını yaptı.
SİBER GÜVENLİK BAŞKANI’NDAN AÇIKLAMA
Eleştirilerin ardından Komisyon’da söz hakkı alan Siber Güvenlik Başkanı Ümit Önal, gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda idarenin öncelikle tedbir alıp sonrasında yargı onayına sunması uygulamasının 2015 yılından bu yana yasalarda bulunduğunu savundu. Önal, 5809 sayılı Kanun’un 60’ıncı maddesinde yer alan bu yetkinin BTK’den alınarak Başkanlığa aktarıldığını, bu sebeple yeni bir yetki ihdas edilmediğini öne sürdü. Önal, idare eliyle alınan erişim engeli veya kısıtlama kararlarının yirmi dört saat içerisinde mahkemeye iletileceğini ve hâkimin kırk sekiz saat içinde onaylamaması durumunda kararın kendiliğinden düşeceğini belirterek yargı güvencesinin zayıflatılmadığını iddia etti.
