Uzay araştırmaları, milyarlarca dolarlık bütçeler ve yıllar süren mühendislik çabaları ile gerçekleştirilen karmaşık projelere dayanmaktadır. Ancak, bazen basit bir hata, tüm bu emeklerin boşa gitmesine yol açabiliyor. İnsanlık, Mars’ın sırlarını keşfetmek için Viking’den Perseverance’a kadar birçok başarılı projeye imza attı. Ancak bu başarıların yanı sıra, tarihe geçecek operasyonel felaketler de yaşandı. Özellikle 1999 yılının sonları, NASA için tam anlamıyla bir kabus dönemi haline geldi. Ardışık olarak yaşanan iki büyük kaza, ajansın en büyük mali ve prestij kaybıyla yüzleşmesine neden oldu.
Her şey, iki gezegen arasındaki mesafenin en uygun olduğu 26 aylık özel bir dönem için planlama yapıldığında başladı. NASA, bu avantajlı zaman diliminde Mars Surveyor ’98 adı altında iki farklı uzay aracını fırlatmaya karar verdi. Bu görevlerden ilki, daha sonra Mars Climate Orbiter olarak adlandırılan iklim gözlem uydusuydu. Hesaplamalara göre, bu uydu Mars atmosferinin üst katmanlarını kullanarak yavaşlayacak ve yüzeyin yaklaşık 226 kilometre üzerindeki güvenli yörüngesine oturacaktı. Ancak işler planlandığı gibi gitmedi.
23 Eylül 1999’da, yörüngeye giriş manevrasına başlayan uyduyla bir daha iletişim sağlanamadı. Teknik incelemeler, uzay mühendisliği tarihinde önemli bir yazılım hatasına işaret etti. NASA’nın ekipleri tüm hesaplamalarda metrik sistem kullanıyordu, ancak uydunun üreticisi Lockheed Martin, itki kuvvetini İngiliz ölçü birimi “libre-kv” ile hesaplamıştı. İki sistem arasındaki yaklaşık 4,5 katlık devasa fark, uydunun yönünü kaybetmesine yol açtı ve yörünge yerine yüzeye 57 kilometre kadar yaklaştı. İnce Mars atmosferinin yarattığı sürtünmeye dayanamayarak parçalandı.
Bu kaybın etkileri henüz tazeyken, aralık ayının başında ikinci bir darbe daha geldi. Kutup bölgesine iniş yapması planlanan Mars Polar Lander, iniş sırasında tamamen sessiz kaldı. Uzmanların yaptığı teknik incelemeler, bu sefer mekanik bir sinyal hatasına işaret etti. İniş takımlarının açılmasındaki sarsıntı, ana bilgisayar tarafından “yere teker basıldı” şeklinde algılandı. Sonuç olarak, roket motorları henüz yüzeyden 40 metre yükseklikteyken durdu. Serbest düşüşle yere çakılan ve enkazı hala bulunamayan bu araçla birlikte, NASA’nın milyonlarca dolarlık projesi uzay çöplüğüne dönüştü.
Uzay keşiflerinde yaşanan bu tür trajediler, bilim insanlarının ve mühendislerin dikkatini artırarak gelecekte benzer hataların yaşanmaması amacıyla daha titiz çalışmalar yürütmesine neden oluyor.
